Kinh tế Trung Quốc “khó ở” vì Mỹ

Cụ thể, khi nền kinh tế Mỹ tăng trưởng ổn định và thị trường lao động chuyển biến tích cực, Fed đã bắt đầu thể hiện lo ngại về giá cả tăng và đó là lý do chính khiến cơ quan này quyết định tăng lãi suất vừa qua. Tình hình ở Trung Quốc có xu hướng ngược lại, các phương tiện truyền thông nhà nước thường xuyên nói về câu chuyện tăng trưởng kinh tế chậm hơn ở quốc gia này như là một “sự bình thường mới”. Tính đến tháng 9 vừa qua, đầu tư từ khu vực tư nhân chỉ tăng 2,5% trong khi lạm phát tăng lên gần đây chủ yếu do yếu tố đầu cơ chứ không phải tiêu dùng.

Đáng quan ngại hơn, việc nhiều năm duy trì CSTT nới lỏng đã dẫn đến tình trạng lạm phát giá tài sản. Bất động sản tại một số thành phố của Trung Quốc nằm trong số những nơi có giá đắt nhất trên thế giới.

Hầu như tất cả các loại hàng hóa, từ than tới tỏi, đã vọt tăng trong năm qua. Với một nền kinh tế tăng trưởng chậm lại và không còn nhiều cơ hội đầu tư trong khi giá các tài sản đã ở mức bong bóng, các NĐT đang gia tăng chuyển tiền ra bên ngoài.

Theo ước tính của các nhà kinh tế tại Goldman Sachs Group, khoảng 69,2 tỷ USD đã được rút khỏi Trung Quốc trong tháng 11 vừa qua. Các ước tính khác cho thấy, dòng vốn chảy ra khỏi Trung Quốc có thể lên tới gần 1 nghìn tỷ USD trong cả năm 2016.

Điều này dường như đang đặt các nhà hoạch định chính sách của Trung Quốc vào một tình thế lưỡng nan. Một mặt, họ cần lãi suất giảm để thúc đẩy tăng trưởng và giảm bớt gánh nặng cho các doanh nghiệp đang mắc nợ lớn.

Mặt khác, họ cần lãi suất tăng để duy trì chính sách “chốt mềm” tỷ giá với đồng USD trong bối cảnh Fed thắt chặt hơn CSTT. Giữ lãi suất thấp thì họ có nguy cơ đối mặt với việc không còn giữ được chính sách “chốt mềm”, dòng vốn có thể rút ra mạnh hơn và hệ thống tài chính chịu áp lực lớn hơn.

Nhưng nếu tăng lãi suất để duy trì tỷ giá theo chính sách “chốt mềm” thì lại đối mặt với nguy cơ làm tăng chi phí đối với các doanh nghiệp đang có nợ lớn và thậm chí có thể đẩy nhiều DN trong số đó vào tình trạng phá sản.

Khó vẹn toàn tất cả

Nói cách khác, Trung Quốc đang vướng vào thế mà kinh tế học gọi là “Bộ ba bất khả thi”. Theo đó, không một quốc gia nào có thể cùng lúc duy trì được một chính sách tỷ giá hối đoái neo cố định, một CSTT độc lập để ổn định giá cả và một chính sách lưu chuyển dòng vốn tự do. Có nghĩa rằng ở những thời điểm nhất định, các nhà hoạch định chính sách buộc phải chọn lựa chính sách này mà loại bỏ chính sách kia.

Các thị trường tài chính đã nhận ra sự nguy hiểm tiềm tàng này. Thị trường trái phiếu của Trung Quốc gần đây đã trải qua sự biến động lớn với lợi tức trái phiếu 10 năm đã tăng từ mức 2,6% trong tháng 10 lên sát 3,5% sau khi Fed tăng lãi suất. Các NĐT đang cân nhắc đến những hệ lụy của chi phí vốn cao hơn trong một nền kinh tế hiện đã có nhiều quan ngại.

Dường như không có cách nào dễ dàng để giải quyết tình thế khó xử này. Dù biết rằng cuối cùng thì Trung Quốc cũng sẽ phải tự do hóa đồng tiền của mình nhưng chắc chắn họ sẽ không thể chỉ đơn giản là để cho đồng NDT thả nổi tự do mà không chú ý đến các nguy cơ của dòng vốn chảy ra lớn và khủng hoảng thanh khoản.

Một sự giảm giá đáng kể của đồng NDT sẽ không còn đơn thuần được xem xét ở góc độ sẽ tác động thế nào đến thương mại của Trung Quốc mà quan trọng hơn là sẽ ảnh hưởng ra sao đến một khu vực tài chính ngày càng mong manh hơn.

Vì vậy, cải cách cần phải bắt đầu với hệ thống ngân hàng. Đầu tiên, chính phủ cần chấp nhận thực tế là, việc duy trì chính sách cho phép tín dụng tăng gấp đôi tốc độ tăng GDP chỉ khuyến khích hoạt động cho vay rủi ro. Theo ước tính của Fitch Ratings, tỷ lệ nợ xấu trong hệ thống tài chính của Trung Quốc cao gấp 10 lần con số chính thức và điều này có thể dẫn đến sự thiếu hụt vốn khoảng hơn 2 nghìn tỷ USD. Việc giảm bớt tín dụng và làm sạch nợ xấu vì vậy cần phải là ưu tiên hàng đầu hiện nay.

Tiếp đó, các nhà hoạch định chính sách cần phải đặt ra một kế hoạch dài hạn phù hợp để “mở trói” đồng NDT với đồng USD. Chính phủ Trung Quốc cho biết sẽ thả nổi đồng NDT vào năm 2020, nhưng có vẻ điều này ngày càng khó xảy ra. Thực tế, các nhà quản lý đã đi ngược lại trong cải cách tiền tệ và tiến hành các kiểm soát vốn chặt chẽ hơn bao giờ hết.

Và có lẽ Trung Quốc vẫn muốn quản lý nền kinh tế của mình theo hướng làm sao cho đầu tư nước ngoài và thặng dư xuất khẩu lớn vẫn hỗ trợ chính cho tăng trưởng kinh tế như cách mà nước này đã làm được trong cả thập kỷ dài vừa qua.

Nhưng với những gì mà Tổng thống đắc cử Donald Trump đã hứa về một sự đột phá trong đầu tư cơ sở hạ tầng hay khả năng Fed sẽ tăng lãi suất với tần suất dày hơn trong hai năm tới thì điều này cũng có nghĩa áp lực sẽ lớn hơn đối với đồng NDT. Theo đó, các nhà hoạch định chính sách của Trung Quốc sẽ phải hành động, chỉ là theo cách này hay cách khác mà thôi.

Theo Đỗ Lê, thoibaonganhang.vn